بسم الله الرحمن الرحیم

درباره قسمت اخیر سریال یوسف که شب اول نوروز(قسمت 39) پخش گردید، نکاتی در چند بند تقدیم می گردد:

شروع داستان

1.     نحوه شروع این قسمت سریال، جذاب بود چرا که با گره وجدال نسبتا خوبی آغاز می شود و بیننده می خواهد بداند با زندانیان چه کاردارند. این کشمکش چنگ به دل بیننده می زند و او را پای جعبه جادویی می نشاند.

یوسف بی وفا بود؟

2.     گره های دیگری نیز در سریال وجود دارند، مانند دوری یوسف از یعقوب ، اما در این قسمت حتی یک بار هم یوسف یاد پدرنکرد. با این که در قسمت قبل به یاد او و رنج هایش گریه کرد. اگر بتوان زیر سیبیلی، از حیث هنری از آن رد شد ولی اشکال کار در مطابقت نداشتن با واقع وبدآموزی است. در جایی که بنیامین درپاسخ یوسف می گوید« صاحب سه پسر هستم كه نام يكى را گرگ، نام ديگرى را پيراهن و نام سومى را خون گذاشته‏ام... تا هرگز برادرم را فراموش نكنم‏ » و «یوسف در فراق يعقوب آن چنان گريه كرد كه اهل زندان اذيت شدند و گفتند: يا شب گريه كن و روز ساكت باش و يا در روز گريه كن و شب ساكت باش»[1]  واحسان، تشکر، احترام و دعای خیر همیشگی نسبت به  پدر و مادر(8عنکبوت؛ 14لقمان؛ 15 احقاف) سفارش خداوند به انسان، فارغ از هردین وآئینی است و آن همه در روایات بر حفظ حقوق پدر ومادر تاکید شده ودر جایی که یعقوب در فراق فرزند چشمانش را از دست می دهد ویکی از مصادیق عشق واقعی وحلال را درهمیشه تاریخ به ثبت رسانده،

آیا یوسف سریال نباید یک مرتبه لااقل یاد پدر کند؟...  درحالی که در این قسمت شاد وسرحال است. از یوسف سریال که بگذریم همسرش –که تلاش می کند پابه پای یوسف باشد-نیز یادی از یعقوب نبی و مسافران کنعان نمی کند! گویی که اصلا اتفاقی نیفتاده  و قسمت های سریال نباید به هم ربط داشته باشند. ضرب المثلی در حوزه: مرحوم آقا قائل به ربط نبود! فرزندان یوسف هم قاعدتا باید به مهدکودک صداوسیما سپرده شده باشند!

3.     ریشه بند قبل از یکی از دوستان بود که چند هفته قبل بیان کرد، در عین حال گفت که همراه با برخی دیالوگ ها گریسته است. هم چنین به یاد آورد زمانی را که مرتب به او زنگ می زده اند که

- می توانیم با خواهر زنمان ازدواج کنیم؟

شیوه مدیریت پروژه

4.     دیالوگها بعضا ایرانی است و متاسفانه به بیرون بردن از حال وهوای مصر وفضای تاریخی کمک می کند. تفاوت فضای مجازی با جلسه نقد اجازه بیان نمونه هارا نمی دهد. میان این همه دیالوگ، گیردادن به چند عبارت نه از سربهانه گیری است، هرشخص دیگری نیز این همه تکلیف دربزرگترين پروژه تصويري كشور بردوشش نهاده می شد، چنین مواردی در اثرش پیدا می گشت.

غیرت یوسف کجاست؟

5.     یوسف سریال در حضور دیگران از زیبایی همسرش می گوید:

- مرا باوجود همسری به زیبایی تو! چه نیاز به همسر؟

 آیا مدیران صداوسیما همین عبارات را در حضور دیگران به همسرشان می گویند؟ یاعلی، بسم الله. یوسف نبی می فرماید: وَ اتَّبَعْتُ مِلَّةَ آبائي‏ إِبْراهيمَ... (از آیین و روش پدرانم ابراهیم واسحاق ویعقوب پیروی کردم:38یوسف) یکی از خصوصیات ابراهیم غیرت شدید او بود به گونه ای که غیور بودن ابراهیم ضرب المثل روایات شده. روایت هایی بامضامین مختلف (مانند الكافي،ج8،ص370 وص 372؛ بحارالأنوار،ج12ص 4و153ص46؛ قصص‏الأنبياءللجزائري،ص 106 ؛ المحاسن،ج1،ص115؛ وسائل‏الشيعة،ج4،ص113؛ قصص‏الأنبياءللراوندي،ص106). این روایات اگرو فقط اگر درسند یا متنشان قدح شود باز می توانند با مستند احتمالی سخن یوسف سریال معارضه کنند گرچه به اصطلاح هیچ کدام حجت نمی شوند ومرجع در این جا ، روایات دیگر وسیره می شود.

منبع ضعیف؟

6.     نكته مهمي كه در تهيه فيلمنامه مربوط به انبيا بايد مور توجه قرار بگيرد اين است كه صفات پيامبران از مباحث مهم كلامي است و در بررسي آن بايد دقت علمي بسياري شود؛ نمي توان با استناد به منابع غير معتبر شخصيت پيامبر را زير سوال برد.

 در صحنه ای از قسمت اخیر، يوسف متعجبانه به وسیله همسرش مطلع مي شود زني كه در معبد به ستايش پروردگار و مدح يوسف پرداخت و به دستور يوسف به قصر منتقل شد همان زليخاست!
درحالی که روایاتی با مضامین مختلف هست که دلالت می کند یوسف نبی به خوبی زلیخا را شناخت. برای نمونه رجوع کنید به: تفسير القمي، ج‏1، ص 357؛ مجمع البيان في تفسير القرآن ج‏5،ص 372 و ترجمه مجمع البيان في تفسير القرآن، ج‏12،ص:244، تفسير نورالثقلين،ج‏2،ص471، تفسيراثني عشري،ج‏6،ص243...
بنابراين صحنه ای كه همسر يوسف به آخناتون از بي اطلاعي يوسف نسبت به زليخا شكايت مي كند نيز مورد اشكال واقع مي شود.( نقد حجت الاسلام والمسلمین قربانی مبین. علاوه بر دلایل قبل که کافی بودند،نگاه  به این منابع نیز مفید است: قصص الأنبياء(قصص قرآن)، ص 271؛ علل‏الشرائع ،ج1،ص 55وعلل الشرائع-ترجمه مسترحمى         134؛  قصص‏الأنبياءللراوندي ص 136؛ قصص‏الأنبياءللجزائري ص 180؛ عدةالداعي ص164؛ داستان پيامبران يا قصه‏هاى قرآن از آدم تا خاتم ص 293؛ البرهان في تفسير القرآن، ج‏3، ص: 207.

 روایتی مرفوعه نیز در منتخب‏الأنوارالمضيئة ص 189 (قرن هشتم ونه قرن 3و4) هست اما بدین صورت : یوسف وقتی پادشاه مصرشد، عزیز مصر وهمسرش فقیر وبیچاره شدند. زن در بعضی راه ها ایستاد. یوسف سر راهش متوقف شدو گفت: کیستی؟ زن به او خبر داد. یوسف گفت: چه چیزی جسم تو و صدایت راتغییر داده؟ گفت: گرسنگی وضررو ذلت معصیت. یوسف امرکرد به او 50هزار درهم بدهند و دستور کمک داد... زمان کوتاهی گذشت که شوهرش مرد. نزد یوسف آمد و یوسف با او ازدواج کرد. بدیهی است که این روایت توان معارضه با روایات دال بر شناختن یوسف درمنابع معتبر ندارد وروایت سریال نیزمطابق با آن نیست.)

خداوند به یوسف علم وحکم داد یا به دیگران؟

7. یوسف سریال اطمینان نفس ندارد، گاه مردد است وهمسرش  باید به او دلداری دهد ودر تدبیر او را همراهی کند. اما خداوند فقط یوسف را با علم وحکم [وعقل وتدبیر] معرفی کرده (22یوسف) نه همسرش را و باید زمین تا آسمان در عقل وتدبیر یوسف نسبت به زنان ومردان دیگر فاصله باشد.

تشریفات

8. درطول سریال آن قدر حضور يوسف در مردم رسمي و همراه با تشريفات جلوه داده شده كه جنبه حاكميت او پر رنگ شده در حالي كه او پيامبر خدا و هادي مردم است.  يوسفي كه اين قدر از مردم دور است چگونه آنان را هدايت مي كند؟(نقد حجت الاسلام والمسلمین قربانی مبین )

9.     درمقابل اشکال های محتوایی، متاسفانه بارها به اقبال عمومی تمسک می شود، درحالی که مقبولیت و مشروعیت دو مقوله متفاوت بوده ورابطه شان به قول منطقیین عام وخاص من وجه است نه تساوی.

10. مناسب است مستندات سریال توسط صدا وسیما ارائه شود تا حوزه ودانشگاه به نقد آن بپردازند.

11. تمجید از شروع خوب قسمت سی ونهم با توجه به این است که حقیر فقط دو قسمت قبل را دیده ام.

12. مطمئنا صدا وسیما در صدد تشکیل جلسات نقد سریال باحضورکارشناسان است.

13. مجددا تاکید می شود مواردی که مورد تحقیق قرارگرفت به معنی مخالفت با شخصیت کارگردان محترم و تخصص وی و دست اندر کاران فیلم نیست واحترامشان لازم است، تذکرها در جهت اصلاح کارهای آتی است.

باز هم از حجت الاسلام والمسلمین قربانی مبین به خاطر راهنمائی هایشان تشکر می کنم.